วิธีอ่านข้อมูลบนเว็บนี้
เว็บนี้ตอบสองคำถาม: ตอนนี้มีการแจ้งเตือนน้ำท่วมในอำเภอไหนหรือไม่ และ น้ำในเขื่อนต้นน้ำที่ไหลมาถึงชัยนาทมีมากแค่ไหน หน้านี้อธิบายเกณฑ์ที่ใช้ทั้งหมด และบอกตรง ๆ ว่าอะไรที่ระบบนี้ยังไม่รู้
อ่านกราฟฝนพยากรณ์อย่างไร
ฝนพยากรณ์ของแต่ละเดือนถูกเทียบกับค่าปกติ 30 ปี (2534–2563) ของอำเภอนั้นเอง แล้วจัดเป็นคำเดียวตามกฎด้านล่าง ไม่มีการปรับด้วยมือ
ฝนมากกว่าปกติ — ฝนพยากรณ์สูงกว่าค่าปกติตั้งแต่ 30% ขึ้นไป — แท่งในกราฟเป็นสีส้ม
ฝนใกล้เคียงปกติ — อยู่ระหว่าง -30% ถึง +30% ของค่าปกติ
ฝนน้อยกว่าปกติ — ต่ำกว่าค่าปกติตั้งแต่ 30% ลงไป
ฝนน้อยตามฤดูกาล — เดือนที่ค่าปกติต่ำกว่า 20 มม. — ระบบไม่คิดเปอร์เซ็นต์
ทำไมต้องมีเกณฑ์ 20 มม. — ค่าปกติเดือนมกราคมของชัยนาทอยู่ราว 4 มม. ถ้าพยากรณ์ได้ 5 มม. จะคิดเป็น “+34%” ซึ่งดูเหมือนฝนมากผิดปกติ ทั้งที่ต่างกันแค่ 1 มม. ในเดือนแบบนี้ระบบจึงบอกว่าฝนน้อยตามฤดูกาล แทนที่จะแสดงเปอร์เซ็นต์ที่ไม่มีความหมาย
ฝนมากกว่าปกติไม่ใช่การแจ้งเตือนน้ำท่วม — ระดับเตือนภัยในระบบนี้ ยกระดับจากปริมาณน้ำในเขื่อนต้นน้ำเท่านั้น (ดูหัวข้อถัดไป) กราฟฝนมีไว้ให้เห็นแนวโน้มล่วงหน้า ไม่ได้บอกว่าจะท่วม
ความหมายของระดับเตือนภัย
แต่ละอำเภอมีระดับแจ้งเตือน 4 ระดับ ทุกระดับมีชื่อเป็นตัวหนังสือกำกับสีเสมอ และบอกว่าควรทำอะไร ข้อความเดียวกันนี้แสดงบนหน้าหลักเมื่อมีอำเภอถูกยกระดับ:
- ไม่มีแจ้งเตือนยังไม่มีการยกระดับจากน้ำในเขื่อนต้นน้ำ · ติดตามประกาศจากหน่วยงานราชการตามปกติ
- เฝ้าระวังติดตามประกาศทุกวัน · เตรียมขนย้ายของมีค่าขึ้นที่สูง
- เสี่ยงสูงย้ายของมีค่าขึ้นที่สูง · เตรียมพร้อมอพยพ ผู้สูงอายุและผู้ป่วยก่อน
- อันตรายสูงสุดอพยพไปยังที่ปลอดภัยทันทีตามประกาศ ปภ.
การเตือนภัยจริงให้ยึดประกาศ ปภ.จังหวัดชัยนาทสายด่วน ปภ. 1784
หมายเหตุ: ในระบบที่ใช้งานอยู่ ระดับเตือนภัยถูกยกระดับจากปริมาณน้ำกักเก็บของเขื่อนต้นน้ำ (ภูมิพล สิริกิติ์ แควน้อย) เท่านั้น — ฝนพยากรณ์แสดงแยกไว้ในกราฟฝน (ดูหัวข้อด้านบน) ไม่ได้เปลี่ยนระดับเตือนภัย · ค่าความเสี่ยงเชิงพื้นที่ ไม่ได้ ยกระดับเตือนภัยด้วยตัวเอง แต่ถูกใช้เป็นตัวกำหนดว่า อำเภอไหน จะถูกยกระดับก่อน เมื่อน้ำต้นน้ำถึงเกณฑ์ (ดูหัวข้อถัดไป)
ความเสี่ยงเชิงพื้นที่ หมายถึงอะไร
แผนที่ความเสี่ยงน้ำท่วมตอบคำถามว่า “ถ้าน้ำมา พื้นที่ไหนท่วมก่อน” ไม่ใช่ “น้ำจะมาเมื่อไร” — เป็นความเสี่ยงจากลักษณะภูมิประเทศซึ่งแทบไม่เปลี่ยนแปลงตามวัน จึงไม่ใช่การเตือนภัยว่ากำลังจะเกิดน้ำท่วม
ค่านี้มาจากแบบจำลอง XGBoost ที่เรียนรู้จากขอบเขตน้ำท่วมจริงที่ตรวจจับได้จากดาวเทียม Sentinel-1 ในเหตุการณ์ปี 2560, 2564 และ 2565 ร่วมกับข้อมูลภูมิประเทศ 30 เมตร (ความสูง ความลาดชัน ระยะห่างจากแม่น้ำ การสะสมน้ำ และการใช้ที่ดิน)
- เป็น ค่าเปรียบเทียบระหว่างอำเภอ ไม่ใช่ความน่าจะเป็นที่สอบเทียบแล้ว เว็บจึงแสดงเป็นระดับ ต่ำ/ปานกลาง/สูง ไม่ใช่ตัวเลข %
- ไม่ได้รวมผลของเขื่อน ประตูระบายน้ำ คันกั้นน้ำ หรือการสูบน้ำ — พื้นที่ที่มีระบบป้องกันดีอาจเสี่ยงน้อยกว่าที่แผนที่แสดง
- เพราะเป็นค่าคงที่เชิงพื้นที่ ค่านี้จึงไม่ยกระดับเตือนภัยด้วยตัวเอง สัญญาณว่า “น้ำกำลังมา” ที่ระบบใช้จริงคือปริมาณน้ำกักเก็บของเขื่อนต้นน้ำ และค่าความเสี่ยงเชิงพื้นที่ทำหน้าที่บอกว่าอำเภอไหนจะถูกยกระดับก่อน
แล้ว “น้ำจะมาเมื่อไร” ดูจากอะไร
ดูที่ ระดับแจ้งเตือนน้ำท่วม ของอำเภอนั้น ซึ่งเปลี่ยนตามปริมาณน้ำในเขื่อนต้นน้ำ เมื่อน้ำรวมของเขื่อนภูมิพล สิริกิติ์ และแควน้อย ถึง 81% ของความจุสูงสุดรวม (ระดับเกณฑ์ของกรมชลประทาน แต่กรมชลประทานคิดเทียบความจุที่ระดับเก็บกักปกติ ตัวเลขของเราจึงต่ำกว่าเล็กน้อย) อำเภอที่ความเสี่ยงเชิงพื้นที่อยู่ครึ่งบนของจังหวัดจะถูกยกระดับขึ้นหนึ่งขั้น และถ้าเกิน 100% จะยกระดับทุกอำเภอ
ข้อจำกัดที่ต้องรู้: ระดับนี้บอกว่า น้ำต้นน้ำมากจนน่าจับตา ไม่ได้บอกว่าน้ำจะถึงอำเภอของคุณวันไหน ระบบนี้ยังไม่มีแบบจำลองที่ระบุวันเวลาที่น้ำจะท่วม เพราะปริมาณน้ำที่ปล่อยผ่านเขื่อนเจ้าพระยาเป็นการตัดสินใจของผู้ควบคุมประตูระบายน้ำ ไม่ใช่ค่าที่คำนวณจากฝนได้ · ประกาศเตือนภัยอย่างเป็นทางการยังต้องดูจากกรมชลประทานและ ปภ.
อ่านหน้าหลักอย่างไร
หน้าแรกเรียงให้อ่านจากบนลงล่างตามลำดับนี้:
- ประโยคคำตอบตัวใหญ่ — บอกว่ามีการแจ้งเตือนน้ำท่วมหรือไม่ และน้ำในเขื่อนต้นน้ำ (ภูมิพล สิริกิติ์ แควน้อย) อยู่ที่กี่เปอร์เซ็นต์เทียบเกณฑ์เตือนของกรมชลประทาน ถ้าอ่านแค่บรรทัดเดียวให้อ่านบรรทัดนี้ หากมีอำเภอถูกยกระดับ จะมีกรอบสีบอกว่าควรทำอะไรและให้ติดตามประกาศ ปภ. ใต้ประโยค มุมบนมีป้ายเวลาที่ระบบประมวลผลล่าสุด (จุดเขียว = ข้อมูลใหม่ จุดเหลือง = ข้อมูลเริ่มเก่าหรือเก่า ซึ่งไม่ได้แปลว่ามีน้ำท่วม) ส่วนตัวเลขน้ำในเขื่อนเป็นค่าล่าสุดจากกรมชลประทาน และบรรทัด “ถัดไป” ซึ่งบอกเดือนแรกข้างหน้าที่ฝนพยากรณ์มากกว่าปกติ (คิดจากอำเภอเมืองชัยนาท)
- ตัวเลขสำคัญ 4 ช่อง — จำนวนอำเภอที่มีแจ้งเตือนน้ำท่วม · ฝนพยากรณ์เดือนนี้เทียบค่าปกติ (เฉลี่ยทุกอำเภอ) · น้ำรวม 3 เขื่อนต้นน้ำเทียบความจุรวมและเกณฑ์เตือน 81% · อำเภอที่ความเสี่ยงเชิงพื้นที่สูงสุด ทุกช่องมีคำบอกสถานะเป็นตัวหนังสือ
- แผนที่ — แผนที่จริงแบบเลื่อนและซูมได้ สลับชั้นข้อมูลได้ที่มุมซ้ายบน (ดูหัวข้อแผนที่ด้านล่าง) บนมือถือใช้สองนิ้วเลื่อนแผนที่ เพื่อให้นิ้วเดียวยังเลื่อนหน้าเว็บได้
- กราฟฝน 6 เดือน และอันดับความเสี่ยง — แท่งฝนเทียบเส้นประค่าปกติ (ดูวิธีอ่านด้านบน) และอำเภอเรียงตามความเสี่ยงเชิงพื้นที่ ป้ายเตือนภัยจะขึ้นเฉพาะอำเภอที่ถูกยกระดับเท่านั้น
- แถบรายละเอียดด้านล่าง — เปิดที่ “น้ำในเขื่อนและอ่างเก็บน้ำ” (รวมเกณฑ์ยกระดับการแจ้งเตือนจากน้ำในเขื่อน) และกดสลับดู “ตารางทุกอำเภอ” (ตารางครบทุกตัวเลข ระดับแจ้งเตือนอยู่คอลัมน์แรก) แต่ละแท็บมีลิงก์ของตัวเองสำหรับส่งต่อ (#water และ #districts)
แตะชื่ออำเภอบนแผนที่ ในรายการอันดับ หรือในตาราง เพื่อดูรายละเอียดของอำเภอนั้น
แผนที่ความเสี่ยง
หน้า แผนที่ มีปุ่มสลับชั้นข้อมูล 2 แบบที่มุมซ้ายบน:
- เสี่ยงเชิงพื้นที่ — สีฟ้าอ่อนถึงเข้ม บอกว่าอำเภอไหนอยู่ในที่ลุ่มน้ำท่วมถึงง่ายกว่ากัน (คำถาม “ที่ไหน” เหมือนแผนที่หน้าแรก) ไม่ใช่การพยากรณ์เดือนนี้
- ระดับเตือน — สีเขียว/เหลือง/ส้ม/แดง สถานะเดือนนี้ (คำถาม “ตอนนี้ต้องจับตาหรือยัง”)
- แผนที่จะเปิดที่ระดับเตือนภัยเมื่อมีอำเภอใดถูกยกระดับ ถ้าไม่มีอำเภอใดมีแจ้งเตือนจะเปิดที่ความเสี่ยงเชิงพื้นที่
- เงาภูเขาบนพื้นหลังมาจากข้อมูลความสูงภูมิประเทศ (Terrain Tiles) ช่วยให้เห็นที่สูง-ที่ลุ่ม
- แตะที่อำเภอบนแผนที่เพื่อดูสรุปสั้น ๆ และปุ่ม “ดูรายละเอียด”
- ใช้ปุ่ม + / − มุมขวาเพื่อซูมเข้า-ออก หรือใช้สองนิ้วบนมือถือ
- จุดบนแผนที่คือสถานีตรวจวัดน้ำต้นน้ำ (DWR EWS) เมื่อมีข้อมูล
หน้ารายละเอียดอำเภอ
เมื่อเลือกอำเภอ จะเห็นข้อมูลเจาะลึก:
- กราฟพยากรณ์ฝน — แท่งฝน 6 เดือนเทียบค่าปกติ (อ่านแบบเดียวกับหน้าแรก) และกราฟเส้นที่มีแถบสีอ่อน คือช่วงความไม่แน่นอน (ฝนอาจตกในช่วงนี้ ไม่ใช่ตัวเลขตายตัว)
- ความเสี่ยงน้ำท่วม — ระดับความเสี่ยงเชิงพื้นที่ของอำเภอนั้นเทียบกับอำเภออื่น พร้อมสถานการณ์จำลองระดับน้ำ (ดูหัวข้อด้านบน)
สถานการณ์น้ำในเขื่อนและอ่างเก็บน้ำ
การ์ดแต่ละใบแสดง เปอร์เซ็นต์น้ำที่กักเก็บ เทียบกับความจุ ยิ่ง % สูงยิ่งน้ำเยอะ สีฟ้าอ่อนถึงเข้มบอกปริมาณ (น้ำน้อย → ปานกลาง → น้ำมาก) และเป็นสีเหลืองเมื่ออ่างนั้น ล้นความจุ ซึ่งเขื่อนต้องระบายน้ำที่ไหลเข้าออกไป ตัวเลขเทียบปีก่อนบอกแนวโน้มเท่านั้น ไม่ได้บอกว่าดีหรือไม่ดี
ข้อมูลเขื่อนและอ่างเก็บน้ำมาจากกรมชลประทาน (app.rid.go.th) — ดูวันที่ข้อมูลล่าสุดได้จากป้ายบนหน้าหลัก
ข้อควรทราบเกี่ยวกับข้อมูล
- ตัวเลขพยากรณ์เป็น การคาดการณ์ ไม่ใช่ความแน่นอน — ใช้เป็นข้อมูลประกอบการเตรียมตัว
- ข้อมูลฝนอ้างอิงจากดาวเทียม CHIRPS (ความละเอียด ~5 กม.) ซึ่งเป็นค่าประมาณจากภาพถ่าย ไม่ใช่การวัดจากสถานีฝนโดยตรง และเผยแพร่ช้ากว่าปัจจุบันราว 1–1.5 เดือน
- วันที่ของข้อมูลแต่ละชุดแสดงไว้ที่ป้ายบนหน้าหลัก — ยึดวันที่บนป้ายเป็นเวลาข้อมูลจริงเสมอ
- ในสถานการณ์ฉุกเฉิน โปรดยึดประกาศจากหน่วยงานราชการเป็นหลักเสมอ
คำถามที่พบบ่อย
- ต้องสมัครสมาชิกหรือล็อกอินไหม?
- ไม่ต้อง ทุกคนดูข้อมูลได้ฟรีทันที
- ใช้บนมือถือได้ไหม?
- ได้ เว็บออกแบบมาสำหรับมือถือเป็นหลัก และติดตั้งเป็นแอปบนหน้าจอได้ (กด “เพิ่มไปยังหน้าจอหลัก”)
- ทำไมทุกอำเภอขึ้นว่า “ไม่มีแจ้งเตือน” ทั้งที่บางอำเภอเสี่ยงน้ำท่วมสูง?
- เป็นการออกแบบที่ตั้งใจ — ระดับเตือนภัยบอกว่า ตอนนี้ น้ำในเขื่อนต้นน้ำถึงเกณฑ์ยกระดับหรือยัง (ไม่ได้บอกว่าไม่มีน้ำท่วมจากสาเหตุอื่น ให้ยึดประกาศ ปภ. เสมอ) ส่วนความเสี่ยงน้ำท่วมบอกว่า ถ้าน้ำมา ที่ไหนท่วมก่อน อำเภอที่เสี่ยงสูงตามภูมิประเทศจึงยังขึ้นว่าไม่มีแจ้งเตือนได้ ถ้าขณะนี้ไม่มีสัญญาณน้ำมา
- แล้ว “สัญญาณน้ำมา” คืออะไร?
- ปริมาณน้ำในเขื่อนต้นน้ำของชัยนาท — ภูมิพล สิริกิติ์ และแควน้อยบำรุงแดน (เขื่อนป่าสักฯ อยู่ท้ายน้ำจากชัยนาท จึงไม่นับ) เมื่อน้ำรวมกันเข้าเกณฑ์ 81–100% ของความจุสูงสุดรวม ตามการแบ่งเกณฑ์ของกรมชลประทาน (กรมชลประทานคิดเทียบความจุที่ระดับเก็บกักปกติ) อำเภอครึ่งบนที่เสี่ยงตามภูมิประเทศจะขึ้นเป็น “เฝ้าระวัง” และถ้าเกิน 100% ซึ่งเขื่อนต้องระบายแน่นอน ทุกอำเภอจะขยับขึ้นหนึ่งขั้น โดยครึ่งบนขยับสองขั้น
ข้อจำกัดที่ต้องบอกตรง ๆ — นี่เป็นกฎที่เขียนไว้ ไม่ใช่แบบจำลองที่ฝึกจากข้อมูล เพราะไม่มีข้อมูลย้อนหลังของเขื่อนถึงปีน้ำท่วมที่ใช้ฝึกได้ เขื่อนเต็มไม่ได้แปลว่าอำเภอนั้นจะท่วม แต่แปลว่าลุ่มน้ำรับน้ำไว้เต็มแล้ว